Ipek
New member
Regl İken Telefondan Kur’an Okunur mu? Adet Döneminde İbadet Meselesine Samimi Bir Bakış
Arkadaşlar, bugün yine hayatın en önemli sorularından birini masaya yatırıyoruz: Telefonun şarjı yüzde 8, kahve soğumuş, karın ağrısı kapıyı çalmış, bir de insanın aklında manevi dünyasıyla ilgili sorular var! Tam o sırada telefon elimize geliyor ve Kur’an uygulaması göz kırpıyor. Peki, regl dönemindeyken telefondan Kur’an okumak mümkün mü? Yoksa telefonun ekranına bakıp “Şimdilik uzaktan uzağa sevgimizi belli edelim.” mi demeliyiz?
Şakası bir yana, bu konu pek çok kadının merak ettiği, zaman zaman arkadaş sohbetlerinde tartıştığı ve internette farklı cevaplarla karşılaştığı bir mesele. Üstelik verilen cevaplar bazen birbirinden o kadar farklı ki insan hangi bilgiyi esas alacağını şaşırabiliyor.
Burada amacımız kimseyi yargılamak, bir başkasının ibadet anlayışını küçümsemek veya tek bir görüşü tartışmasız doğru ilan etmek değil. Amacımız, dinî kaynaklarda yer alan yaklaşımları anlaşılır bir dille ele almak, günlük hayattan örnekler vermek ve konuyu saygılı bir forum sohbetine dönüştürmek.
Hadi, çayları tazeleyelim ve meseleyi hem bilgiyle hem de biraz tebessümle inceleyelim.
1. Regl İken Telefondan Kur’an Okumak Caiz mi?
Öncelikle sorunun doğrudan cevabını verelim: Bu konuda İslam âlimleri arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Dolayısıyla yalnızca “Evet, kesinlikle okunur.” veya “Hayır, kesinlikle okunmaz.” demek, meselenin bütün yönlerini anlatmaya yetmez.
Hanefî mezhebinde yaygın kabul gören görüşe göre, hayız dönemindeki kadının Kur’an'ı tilavet etmesi uygun görülmez. Bu yaklaşımda, Kur’an'ın basılı bir mushaf üzerinden okunmasıyla telefon veya tablet üzerinden okunması arasında tilavet bakımından temel bir ayrım yapılmaz. Bununla birlikte zikir, dua, salavat ve istiğfar gibi ibadetlerin yapılabileceği belirtilir. IslamQA+1
Diğer taraftan bazı İslam âlimleri, hayız döneminde Kur’an okumanın yasak olduğuna dair delilleri farklı değerlendirmiş ve ihtiyaç durumlarında ya da genel olarak Kur’an tilavetine izin veren görüşler benimsemiştir. Bu yaklaşımda özellikle ezberin unutulmaması, eğitim faaliyetlerinin sürdürülmesi ve kişinin manevi bağını koruması gibi durumlar dikkate alınmaktadır. Islam Question & Answer+1
Yani konu yalnızca telefonun ekranından ibaret değil; asıl mesele, regl dönemindeki kişinin Kur’an tilaveti hakkında hangi dinî görüşü esas aldığıdır.
Forumun tam bu noktasında bir arkadaşımızın şöyle yazdığını düşünelim:
“Ben internette üç farklı cevap okudum. Birinde serbest, diğerinde yasak, üçüncüsünde niyete bağlı deniliyor. Şimdi hangisine göre hareket edeceğim?”
Haklı bir soru! Dinî konularda farklı görüşlerle karşılaşıldığında yapılabilecek en sağlıklı şey, rastgele bir yorumu seçmek yerine güvenilir kaynaklara başvurmak ve kişinin takip ettiği mezhebin veya güvendiği yetkin din âliminin açıklamasını öğrenmektir.
2. Telefon Ekranı Mushaf Sayılır mı?
Konunun ikinci kısmı da oldukça önemli. Çünkü bazı kişiler regl döneminde Kur’an okuyup okuyamayacağını düşünürken bir yandan da telefon ekranına dokunmanın hükmünü merak ediyor.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, 3 Mart 2021 tarihli açıklamasında telefon, tablet ve bilgisayarlardaki Kur’an metinlerinin ve kayıtlarının bizzat mushaf hükmünde olmadığını belirtiyor. Bu nedenle söz konusu cihazlara abdestsiz dokunulabileceğini ve bu cihazlardan Kur’an okunabileceğini ifade ediyor. Bununla birlikte Kur’an'ı abdestli okumanın daha faziletli olduğu da belirtiliyor. High Board of Religious Affairs
Burada dikkat edilmesi gereken ince bir ayrıntı var: Telefonun mushaf hükmünde olmaması, regl döneminde Kur’an tilavetinin hükmünü kendiliğinden belirlemez. Bunlar birbiriyle bağlantılı olsa da farklı sorulardır.
Birincisi, elektronik cihazın fiziksel mushafla aynı hükme tabi olup olmadığıdır. İkincisi ise hayız döneminde Kur’an'ın sesli veya sessiz biçimde tilavet edilip edilemeyeceğidir.
Bunu forum diliyle şöyle özetleyelim:
Telefonun ekranı temiz, şarjı dolu, interneti çekiyor olabilir. Ancak dinî hüküm, telefonun markasına veya ekranının dokunmatik olmasına göre belirlenmiyor. Teknoloji gelişiyor ama fıkıh sorularını değerlendirirken kavramları birbirine karıştırmamak gerekiyor.
3. Regl Döneminde Kur’an Dinlemek Serbest mi?
Kur’an okumak ile Kur’an dinlemek aynı şey değildir. Bu ayrımı bilmek, konuya yaklaşırken kafa karışıklığını azaltır.
Regl döneminde Kur’an dinlemek, zikirde bulunmak, dua etmek, salavat getirmek ve istiğfar etmek genel olarak mümkün kabul edilen ibadetler arasındadır. İslamî kaynaklarda hayız dönemindeki kadının Allah'ı anabileceği ve dua edebileceği açıkça ele alınır. Islam Question & Answer+1
Örneğin akşam yemeğini hazırlarken sevdiği bir hafızın Kur’an tilavetini dinlemek isteyen biri, telefonundaki ses kaydını açabilir. Uzun bir yolculukta kulaklıkla dinlemek veya dinlediği ayetlerin anlamını takip etmek de kişinin manevi hayatını sürdürmesine yardımcı olabilir.
Burada da günlük hayattan küçük bir sahne düşünelim.
Zeynep, işten eve gelmiş. Bütün gün toplantı üstüne toplantı yapmış. Eve girince çantasını bırakmış, kedisiyle kısa bir selamlaşma töreninden sonra koltuğa oturmuş. Biraz Kur’an dinlemek istiyor. Tam o sırada kedisi telefonun üzerine patisini koyuyor.
Zeynep: “Kızım, bari sen müdahale etme, zaten bugün yeterince toplantıya girdim!”
Şaka bir yana, insanın yoğun bir günün ardından sakinleşmek, dua etmek ve manevi olarak kendini toparlamak istemesi son derece anlaşılır bir durumdur. Regl dönemi, kişinin bütün manevi faaliyetlerden uzak durması gerektiği anlamına gelmez.
4. Kur’an Okumaya Ara Vermek İnsanı Maneviyattan Uzaklaştırır mı?
Bence bu konunun en düşündürücü taraflarından biri de burada başlıyor.
Kur’an okumayı günlük alışkanlık hâline getirmiş bir kadın düşünelim. Sabah işe gitmeden birkaç sayfa okuyor, öğle arasında meal inceliyor, akşam da ailesiyle birlikte kısa bir sure üzerinde konuşuyor. Sonra regl dönemi başlıyor ve takip ettiği dinî görüş gereği tilavete ara veriyor.
Bu kişi bir anda bütün manevi hayatını durdurmak zorunda mı?
Hayır. Çünkü ibadet hayatı yalnızca tek bir faaliyetten oluşmuyor.
Kişi, benimsediği dinî görüşün sınırları içinde kalarak dua edebilir, zikir çekebilir, salavat getirebilir, Kur’an meali ve tefsir okuyabilir, dinî konularda bilgi edinebilir veya Kur’an dinleyebilir.
Örneğin daha önce her akşam yarım saatini Kur’an tilavetine ayıran biri, bu dönemde zamanını surelerin anlamlarını araştırmaya, öğrendiği ayetlerin hayatındaki karşılığını düşünmeye veya dua etmeye ayırabilir.
Buradaki amaç, bir ibadetin yerine diğerini koyarak aynı sonucu elde ettiğini iddia etmek değildir. Her ibadetin kendine özgü bir yeri vardır. Ama kişinin manevi dünyasını beslemek için değerlendirebileceği farklı yollar da bulunur.
Üstelik insanın kendine karşı anlayışlı olması da önemlidir. Regl dönemi bazı kadınlar için oldukça rahat geçerken bazıları ağrı, yorgunluk ve ruh hâli değişimleri yaşayabilir. Böyle zamanlarda kişinin kendisini zorlamadan, imkânları ölçüsünde manevi hayatını sürdürmesi daha anlamlı olabilir.
Peki, sizce ibadet alışkanlığı yalnızca belirli bir davranışı her gün tekrarlamak mıdır, yoksa insanın niyetini ve yaşamını da kapsayan daha geniş bir yolculuk mudur?
Bu soru üzerinde düşünmek bile konuyu yalnızca “Telefonu açabilir miyim?” seviyesinden daha anlamlı bir noktaya taşıyor.
5. Erkekler ve Kadınlar Bu Konuya Nasıl Yaklaşıyor?
Forumlarda dikkatimi çeken konulardan biri, aynı meseleye insanların farklı açılardan yaklaşmasıdır. Bazı kişiler önce kuralı öğrenmek, ardından uygulanabilir bir yol haritası oluşturmak ister. Bazıları ise konunun kişide oluşturduğu duyguyu, yaşanan tereddüdü ve çevreden gelen tepkileri anlamaya çalışır.
Bunları doğrudan kadınlara ve erkeklere ait değişmez özellikler olarak görmek doğru olmaz. Her iki yaklaşım da herkes tarafından benimsenebilir. Yine de farklı bakış açılarını temsil eden birkaç karakter üzerinden konuyu eğlenceli biçimde inceleyebiliriz.
Murat: Planlama ve çözüm odaklı yaklaşım
Murat, eşi Elif'in regl döneminde Kur’an okumakla ilgili farklı görüşler duyduğunu öğrenince meseleyi çözmek istiyor.
“Önce Diyanet'in açıklamasına bakalım. Sonra hangi mezhebin görüşünü takip ettiğini netleştirelim. Bir de Kur’an dinleme ve dua etme seçenekleri var. Böylece bilgi kirliliğini azaltırız.”
Murat'ın yaklaşımı oldukça sistemli. Önce kaynak, sonra değerlendirme, ardından uygulanabilir bir plan.
Fakat Murat'ın küçük bir sorunu var: Her meseleye elektronik tablo hazırlama eğilimi!
Elif gülerek, “Murat, konu regl dönemi, uzay mekiği fırlatmıyoruz.” diyor.
Elif: Empati ve iletişim odaklı yaklaşım
Elif ise meselenin yalnızca hüküm kısmına değil, kişinin ne hissettiğine de önem veriyor.
Arkadaşlar, bugün yine hayatın en önemli sorularından birini masaya yatırıyoruz: Telefonun şarjı yüzde 8, kahve soğumuş, karın ağrısı kapıyı çalmış, bir de insanın aklında manevi dünyasıyla ilgili sorular var! Tam o sırada telefon elimize geliyor ve Kur’an uygulaması göz kırpıyor. Peki, regl dönemindeyken telefondan Kur’an okumak mümkün mü? Yoksa telefonun ekranına bakıp “Şimdilik uzaktan uzağa sevgimizi belli edelim.” mi demeliyiz?
Şakası bir yana, bu konu pek çok kadının merak ettiği, zaman zaman arkadaş sohbetlerinde tartıştığı ve internette farklı cevaplarla karşılaştığı bir mesele. Üstelik verilen cevaplar bazen birbirinden o kadar farklı ki insan hangi bilgiyi esas alacağını şaşırabiliyor.
Burada amacımız kimseyi yargılamak, bir başkasının ibadet anlayışını küçümsemek veya tek bir görüşü tartışmasız doğru ilan etmek değil. Amacımız, dinî kaynaklarda yer alan yaklaşımları anlaşılır bir dille ele almak, günlük hayattan örnekler vermek ve konuyu saygılı bir forum sohbetine dönüştürmek.
Hadi, çayları tazeleyelim ve meseleyi hem bilgiyle hem de biraz tebessümle inceleyelim.
1. Regl İken Telefondan Kur’an Okumak Caiz mi?
Öncelikle sorunun doğrudan cevabını verelim: Bu konuda İslam âlimleri arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Dolayısıyla yalnızca “Evet, kesinlikle okunur.” veya “Hayır, kesinlikle okunmaz.” demek, meselenin bütün yönlerini anlatmaya yetmez.
Hanefî mezhebinde yaygın kabul gören görüşe göre, hayız dönemindeki kadının Kur’an'ı tilavet etmesi uygun görülmez. Bu yaklaşımda, Kur’an'ın basılı bir mushaf üzerinden okunmasıyla telefon veya tablet üzerinden okunması arasında tilavet bakımından temel bir ayrım yapılmaz. Bununla birlikte zikir, dua, salavat ve istiğfar gibi ibadetlerin yapılabileceği belirtilir. IslamQA+1
Diğer taraftan bazı İslam âlimleri, hayız döneminde Kur’an okumanın yasak olduğuna dair delilleri farklı değerlendirmiş ve ihtiyaç durumlarında ya da genel olarak Kur’an tilavetine izin veren görüşler benimsemiştir. Bu yaklaşımda özellikle ezberin unutulmaması, eğitim faaliyetlerinin sürdürülmesi ve kişinin manevi bağını koruması gibi durumlar dikkate alınmaktadır. Islam Question & Answer+1
Yani konu yalnızca telefonun ekranından ibaret değil; asıl mesele, regl dönemindeki kişinin Kur’an tilaveti hakkında hangi dinî görüşü esas aldığıdır.
Forumun tam bu noktasında bir arkadaşımızın şöyle yazdığını düşünelim:
“Ben internette üç farklı cevap okudum. Birinde serbest, diğerinde yasak, üçüncüsünde niyete bağlı deniliyor. Şimdi hangisine göre hareket edeceğim?”
Haklı bir soru! Dinî konularda farklı görüşlerle karşılaşıldığında yapılabilecek en sağlıklı şey, rastgele bir yorumu seçmek yerine güvenilir kaynaklara başvurmak ve kişinin takip ettiği mezhebin veya güvendiği yetkin din âliminin açıklamasını öğrenmektir.
2. Telefon Ekranı Mushaf Sayılır mı?
Konunun ikinci kısmı da oldukça önemli. Çünkü bazı kişiler regl döneminde Kur’an okuyup okuyamayacağını düşünürken bir yandan da telefon ekranına dokunmanın hükmünü merak ediyor.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, 3 Mart 2021 tarihli açıklamasında telefon, tablet ve bilgisayarlardaki Kur’an metinlerinin ve kayıtlarının bizzat mushaf hükmünde olmadığını belirtiyor. Bu nedenle söz konusu cihazlara abdestsiz dokunulabileceğini ve bu cihazlardan Kur’an okunabileceğini ifade ediyor. Bununla birlikte Kur’an'ı abdestli okumanın daha faziletli olduğu da belirtiliyor. High Board of Religious Affairs
Burada dikkat edilmesi gereken ince bir ayrıntı var: Telefonun mushaf hükmünde olmaması, regl döneminde Kur’an tilavetinin hükmünü kendiliğinden belirlemez. Bunlar birbiriyle bağlantılı olsa da farklı sorulardır.
Birincisi, elektronik cihazın fiziksel mushafla aynı hükme tabi olup olmadığıdır. İkincisi ise hayız döneminde Kur’an'ın sesli veya sessiz biçimde tilavet edilip edilemeyeceğidir.
Bunu forum diliyle şöyle özetleyelim:
Telefonun ekranı temiz, şarjı dolu, interneti çekiyor olabilir. Ancak dinî hüküm, telefonun markasına veya ekranının dokunmatik olmasına göre belirlenmiyor. Teknoloji gelişiyor ama fıkıh sorularını değerlendirirken kavramları birbirine karıştırmamak gerekiyor.
3. Regl Döneminde Kur’an Dinlemek Serbest mi?
Kur’an okumak ile Kur’an dinlemek aynı şey değildir. Bu ayrımı bilmek, konuya yaklaşırken kafa karışıklığını azaltır.
Regl döneminde Kur’an dinlemek, zikirde bulunmak, dua etmek, salavat getirmek ve istiğfar etmek genel olarak mümkün kabul edilen ibadetler arasındadır. İslamî kaynaklarda hayız dönemindeki kadının Allah'ı anabileceği ve dua edebileceği açıkça ele alınır. Islam Question & Answer+1
Örneğin akşam yemeğini hazırlarken sevdiği bir hafızın Kur’an tilavetini dinlemek isteyen biri, telefonundaki ses kaydını açabilir. Uzun bir yolculukta kulaklıkla dinlemek veya dinlediği ayetlerin anlamını takip etmek de kişinin manevi hayatını sürdürmesine yardımcı olabilir.
Burada da günlük hayattan küçük bir sahne düşünelim.
Zeynep, işten eve gelmiş. Bütün gün toplantı üstüne toplantı yapmış. Eve girince çantasını bırakmış, kedisiyle kısa bir selamlaşma töreninden sonra koltuğa oturmuş. Biraz Kur’an dinlemek istiyor. Tam o sırada kedisi telefonun üzerine patisini koyuyor.
Zeynep: “Kızım, bari sen müdahale etme, zaten bugün yeterince toplantıya girdim!”
Şaka bir yana, insanın yoğun bir günün ardından sakinleşmek, dua etmek ve manevi olarak kendini toparlamak istemesi son derece anlaşılır bir durumdur. Regl dönemi, kişinin bütün manevi faaliyetlerden uzak durması gerektiği anlamına gelmez.
4. Kur’an Okumaya Ara Vermek İnsanı Maneviyattan Uzaklaştırır mı?
Bence bu konunun en düşündürücü taraflarından biri de burada başlıyor.
Kur’an okumayı günlük alışkanlık hâline getirmiş bir kadın düşünelim. Sabah işe gitmeden birkaç sayfa okuyor, öğle arasında meal inceliyor, akşam da ailesiyle birlikte kısa bir sure üzerinde konuşuyor. Sonra regl dönemi başlıyor ve takip ettiği dinî görüş gereği tilavete ara veriyor.
Bu kişi bir anda bütün manevi hayatını durdurmak zorunda mı?
Hayır. Çünkü ibadet hayatı yalnızca tek bir faaliyetten oluşmuyor.
Kişi, benimsediği dinî görüşün sınırları içinde kalarak dua edebilir, zikir çekebilir, salavat getirebilir, Kur’an meali ve tefsir okuyabilir, dinî konularda bilgi edinebilir veya Kur’an dinleyebilir.
Örneğin daha önce her akşam yarım saatini Kur’an tilavetine ayıran biri, bu dönemde zamanını surelerin anlamlarını araştırmaya, öğrendiği ayetlerin hayatındaki karşılığını düşünmeye veya dua etmeye ayırabilir.
Buradaki amaç, bir ibadetin yerine diğerini koyarak aynı sonucu elde ettiğini iddia etmek değildir. Her ibadetin kendine özgü bir yeri vardır. Ama kişinin manevi dünyasını beslemek için değerlendirebileceği farklı yollar da bulunur.
Üstelik insanın kendine karşı anlayışlı olması da önemlidir. Regl dönemi bazı kadınlar için oldukça rahat geçerken bazıları ağrı, yorgunluk ve ruh hâli değişimleri yaşayabilir. Böyle zamanlarda kişinin kendisini zorlamadan, imkânları ölçüsünde manevi hayatını sürdürmesi daha anlamlı olabilir.
Peki, sizce ibadet alışkanlığı yalnızca belirli bir davranışı her gün tekrarlamak mıdır, yoksa insanın niyetini ve yaşamını da kapsayan daha geniş bir yolculuk mudur?
Bu soru üzerinde düşünmek bile konuyu yalnızca “Telefonu açabilir miyim?” seviyesinden daha anlamlı bir noktaya taşıyor.
5. Erkekler ve Kadınlar Bu Konuya Nasıl Yaklaşıyor?
Forumlarda dikkatimi çeken konulardan biri, aynı meseleye insanların farklı açılardan yaklaşmasıdır. Bazı kişiler önce kuralı öğrenmek, ardından uygulanabilir bir yol haritası oluşturmak ister. Bazıları ise konunun kişide oluşturduğu duyguyu, yaşanan tereddüdü ve çevreden gelen tepkileri anlamaya çalışır.
Bunları doğrudan kadınlara ve erkeklere ait değişmez özellikler olarak görmek doğru olmaz. Her iki yaklaşım da herkes tarafından benimsenebilir. Yine de farklı bakış açılarını temsil eden birkaç karakter üzerinden konuyu eğlenceli biçimde inceleyebiliriz.
Murat: Planlama ve çözüm odaklı yaklaşım
Murat, eşi Elif'in regl döneminde Kur’an okumakla ilgili farklı görüşler duyduğunu öğrenince meseleyi çözmek istiyor.
“Önce Diyanet'in açıklamasına bakalım. Sonra hangi mezhebin görüşünü takip ettiğini netleştirelim. Bir de Kur’an dinleme ve dua etme seçenekleri var. Böylece bilgi kirliliğini azaltırız.”
Murat'ın yaklaşımı oldukça sistemli. Önce kaynak, sonra değerlendirme, ardından uygulanabilir bir plan.
Fakat Murat'ın küçük bir sorunu var: Her meseleye elektronik tablo hazırlama eğilimi!
Elif gülerek, “Murat, konu regl dönemi, uzay mekiği fırlatmıyoruz.” diyor.
Elif: Empati ve iletişim odaklı yaklaşım
Elif ise meselenin yalnızca hüküm kısmına değil, kişinin ne hissettiğine de önem veriyor.